Czy jedna sala lekcyjna może być jednocześnie miejscem do eksperymentowania, realizacji projektów, pracy zespołowej i odpoczynku? Jak najbardziej! Kluczem jest odpowiednie zaplanowanie przestrzeni. Klasa przyszłości nie ogranicza uczniów do siedzenia w ławkach, ale daje im możliwość odkrywania, tworzenia i uczenia się na różne sposoby.
Reforma 26, znana również jako Kompas Jutra, wprowadza zmiany w podejściu do nauczania. Większego znaczenia nabierają tutaj: praktyczne wykorzystanie wiedzy, samodzielne rozwiązywanie problemów, współpraca oraz rozwijanie kompetencji przekrojowych, czyli takich, które przenikają wszystkie dziedziny nauki i życia.
Zmiany w podstawie programowej nauczania to dobry moment, aby przyjrzeć się jak zmienia się przestrzeń, w której odbywa się nauka. Nauczyciele mogą zadawać sobie teraz podstawowe pytania: Jak urządzić klasę, która będzie wspierać te założenia? Czy konieczna jest kosztowna modernizacja całej sali? Od razu wyjaśniamy – niekoniecznie. Dobrze przemyślany podział na strefy oraz odpowiednio dobrane wyposażenie pozwalają stworzyć płynne środowisko edukacyjne, dostosowane do różnych aktywności i potrzeb uczniów.
Spis treści:
- Co Reforma 26 zmienia w sposobie organizacji nauki w szkole?
- Jedna sala i wiele możliwości. Jak zaplanować strefy edukacyjne?
2.1. Strefa działań projektowych
2.2. Strefa eksperymentów
2.3. Strefa wyciszenia, relaksu i czytania
2.4. Strefa pracy zespołowej - Jak połączyć wszystkie strefy w jednej sali lekcyjnej?
- Czy klasę przyszłości można stworzyć w istniejącej już sali?
- Jak stworzyć klasę przyszłości, która wspiera różne sposoby uczenia się i odpowiada na założenia Reformy 26?
- Q&A – pytania i odpowiedzi
Co Reforma 26 zmienia w sposobie organizacji nauki w szkole?
Od 1 września 2026 roku rozpoczęło się stopniowe wdrażanie nowej podstawy programowej kształcenia ogólnego w szkołach podstawowych, począwszy od klas I i IV. Zmiany obejmują nie tylko treści nauczania, ale również sposób zdobywania i wykorzystywania wiedzy.
Wśród najważniejszych punktów reformy znajdują się nauka przez działanie, częstsze wykorzystywanie metody projektu, rozwijanie umiejętności współpracy, świadome korzystanie z technologii i większa dbałość o rozwój społeczno-emocjonalny uczniów.
Oznacza to, że tradycyjny układ sali, w którym wszystkie ławki ustawione są w rzędach, nie zawsze będzie najlepszym rozwiązaniem. Podczas jednych zajęć uczniowie potrzebują przestrzeni do wspólnego konstruowania, podczas innych stanowisk do doświadczeń, a czasem spokojnego miejsca do czytania i samodzielnej pracy. To koncepcja tzw. klasy przyszłości, która zakłada, że przestrzeń w szkolnej sali powinna być zaprojektowana i przygotowana, aby umożliwiać zmianę sposobu pracy bez konieczności każdorazowego przemeblowywania całego pomieszczenia.
Jednym ze sposobów realizacji konceptu klasy przyszłości jest podział sali na funkcjonalne strefy. Nie stanowi on obowiązkowego wymogu Reformy 26, ale jest praktycznym sposobem organizacji przestrzeni, który sprzyja realizacji jej założeń.
Jedna sala i wiele możliwości. Jak zaplanować strefy edukacyjne?
Klasa przyszłości nie wymaga tworzenia oddzielnych pomieszczeń do każdej aktywności. Poszczególne obszary mogą płynnie się uzupełniać, a ich wyposażenie można wykorzystywać podczas różnych lekcji.
Przykładowa aranżacja obejmuje cztery strefy:
- Strefę działań projektowych, czyli przestrzeń do tworzenia, konstruowania i rozwiązywania praktycznych problemów.
- Strefę eksperymentów, czyli miejsce do obserwacji, doświadczeń i prowadzenia badań.
- Strefę wyciszenia, relaksu i czytania, czyli spokojne miejsce wspierające koncentrację, odpoczynek oraz samodzielną naukę.
- Strefę pracy zespołowej – obszar sprzyjający dyskusji, współpracy i prezentowaniu rezultatów.
Jakie zadania mogą realizować uczniowie w każdej z nich i jakie wyposażenie warto uwzględnić?
1. Strefa działań projektowych
Klasa przyszłości to miejsce, w którym uczeń nie jest wyłącznie odbiorcą informacji. Może być konstruktorem, projektantem i twórcą własnych rozwiązań.
Strefa projektowa powinna zachęcać do aktywności, eksperymentowania z pomysłami i uczenia się metodą prób i błędów. To miejsce, w którym teoria spotyka się z praktyką, a uczniowie wykorzystują wiedzę z różnych przedmiotów podczas realizacji jednego, interdyscyplinarnego zadania. W takiej przestrzeni mogą powstawać różne modele, konstrukcje mechaniczne, prototypy urządzeń czy projekty wykorzystujące programowanie i robotykę.
Warto umieścić tutaj odpowiednie wyposażenie. Mobilne stanowiska robocze, dostępne materiały konstrukcyjne, narzędzia i pomoce dydaktyczne pozwolą na realizację zadań z uczniami.
Jakie pomoce edukacyjne warto uwzględnić?
- Mobilna Majsterkownia – przenośne stanowisko warsztatowe, sprzyjające rozwijaniu kompetencji technicznych, kreatywności i samodzielnego konstruowania.
- Mosty – zestaw STEAM – pakiet 5 interdyscyplinarych projektów.
- Roboty edukacyjne, takie jak Photon wraz z matami kodującymi do pracy.
- Laptop lub komputer, jako narzędzie do projektowania, dokumentowania kolejnych etapów pracy i prezentowania rezultatów.
Strefa projektowa doskonale wpisuje się w założenia edukacji STEAM, łączącej naukę, technologię, inżynierię, sztukę i matematykę. Na przykład, podczas zadania polegającego na zbudowaniu dowolnego modelu uczniowie mogą jednocześnie wykorzystywać wiedzę matematyczną, poznawać właściwości materiałów, analizować stabilność konstrukcji oraz ćwiczyć komunikację i współpracę. Efektem zajęć jest nie tylko gotowy model, ale przede wszystkim zdobyte doświadczenie, umiejętność wyciągania wniosków i doskonalenia własnych pomysłów.
Rekomendowane pomoce – Strefa działań projektowych
2. Strefa eksperymentów
Dlaczego niektóre przedmioty unoszą się na wodzie, a inne toną? Jak działa ludzki organizm? Co można zaobserwować pod mikroskopem? Takie pytania są znakomitym punktem wyjścia do nauki przez odkrywanie.
Strefa eksperymentów powinna umożliwiać uczniom prowadzenie obserwacji, wykonywanie prostych doświadczeń, porównywanie rezultatów i formułowanie wniosków.
Dzięki temu poznawane zjawiska przestają być wyłącznie definicjami z podręcznika. Odpowiednio zabezpieczone stanowisko, blat roboczy, miejsce do przechowywania wyposażenia i zestawy badawcze pozwalają organizować wiele aktywności również w sali wielofunkcyjnej.
Przykładowe wyposażenie strefy eksperymentów:
- Modułowe Pracownie Przyrodnicze – umożliwiające prowadzenie zajęć z wykorzystaniem metody badawczej.
- Model skóry – pomoc wspierająca samodzielne poznawanie budowy i funkcji skóry poprzez obserwację i analizę jej poszczególnych warstw na lekcjach biologii.
- Wiatrak Pomiary energii – ułatwia zrozumienie pojęcia energii oraz zasad jej pomiaru poprzez samodzielne eksperymentowanie i obserwowanie zjawisk fizycznych.
Ważne, aby strefa pozwalała uczniom nie tylko obserwować doświadczenia wykonywane przez nauczyciela, lecz także samodzielnie uczestniczyć w badaniu zjawisk. W edukacji prowadzonej zgodnie z metodą STEAM liczy się nie tylko uzyskanie poprawnego wyniku, ale również droga prowadząca do jego odkrycia. Uczniowie uczą się stawiać pytania, poszukiwać odpowiedzi i dostrzegać zależności między różnymi dziedzinami wiedzy.
Rekomendowane pomoce – Strefa eksperymentów
3. Strefa wyciszenia, relaksu i czytania
Klasa przyszłości to nie tylko aktywność, technologie i eksperymenty. Równie istotne jest uwzględnienie różnorodnych potrzeb uczniów oraz stworzenie warunków sprzyjających ich dobrostanowi.
Nie każdy uczeń pracuje najefektywniej w otoczeniu intensywnych bodźców. Część dzieci potrzebuje spokojniejszego miejsca, w którym mogą skupić się na czytaniu, indywidualnym zadaniu lub odpocząć od nadmiaru wrażeń.
Warto więc przeznaczyć fragment sali na strefę wyciszenia.
Strefa wyciszenia nie musi być duża. Najważniejsze, aby była odpowiednio oddzielona od stref, w których mają miejsce bardziej angażujące aktywności i zapewniała uczniom poczucie komfortu.
Mogą znaleźć się w niej:
- Miękkie fotele, pufy i siedziska.
- Regały z książkami oraz materiałami do samodzielnej pracy.
- Parawany i elementy wyciszające pomagające ograniczyć rozpraszające bodźce.
- Wygodne miejsca do czytania oraz pracy indywidualnej.
Przykładowymi elementami wyposażenia są: fotel Inflamea oraz Shape, miękka gruszka do siedzenia, a także meble z kolekcji Grande z wygodnymi siedziskami, pozwalające uporządkować materiały i wydzielić przestrzeń do odpoczynku w jednym.
Warto również pamiętać, że dobrostan nie oznacza wyłącznie odpoczynku na miękkim siedzisku. Dla jednego ucznia sposobem na odzyskanie równowagi będzie chwila ciszy, dla innego aktywność ruchowa, praca manualna albo zaangażowanie w praktyczne zadanie. Elastyczna organizacja klasy daje możliwość uwzględnienia tych różnic.
Rekomendowane pomoce – Strefa wyciszenia, relaksu oraz czytania
4. Strefa pracy zespołowej
Współpraca, komunikacja i umiejętność wspólnego rozwiązywania problemów to kompetencje wykorzystywane zarówno w szkole, jak i w codziennym życiu. Dlatego w klasie przyszłości warto stworzyć przestrzeń, która naturalnie zachęca uczniów do rozmowy, wymiany pomysłów i realizowania wspólnych zadań.
Zamiast tradycyjnych rzędów ławek można zastosować stoły mobilne, które dają się zestawiać w większe grupy. Uczniowie mogą pracować w kilkuosobowych zespołach, a następnie szybko zmienić organizację sali na potrzeby prezentacji, dyskusji czy pracy indywidualnej.
Strefa wyciszenia nie musi być duża. Najważniejsze, aby była odpowiednio oddzielona od stref, w których mają miejsce bardziej angażujące aktywności i zapewniała uczniom poczucie komfortu.
W strefie pracy zespołowej sprawdzą się między innymi:
- Mobilne stoły i krzesła, umożliwiające zmianę układu stanowisk.
- Urządzenia mobilne, na przykład tablety, pozwalające wyszukiwać informacje, dokumentować pracę oraz korzystać z zasobów edukacyjnych.
- Zestaw LEGO® Education Nauki przyrodnicze i ścisłe 11+ – do wspólnego budowania i testowania modeli w grupie, kreatywnego rozwiązywania realnych problemów i uczenia się poprzez działanie.
Tak zorganizowana przestrzeń daje nauczycielowi swobodę prowadzenia zajęć różnymi metodami. Podczas jednej lekcji uczniowie mogą pracować nad wspólnym projektem, podczas kolejnej kontynuować tematykę poprzez analizowanie problemu w małych zespołach, a następnie prezentowanie swoich wniosków całej klasie. Strefa współpracy sprawdzi się również na lekcjach języka polskiego, historii, matematyki, języków obcych czy edukacji obywatelskiej.
Rekomendowane pomoce – Strefa pracy zespołowej
Jak połączyć wszystkie strefy w jednej sali lekcyjnej?
Klasa przyszłości wyróżnia się możliwością dostosowania przestrzeni do przebiegu lekcji i różnych form aktywności uczniów. Poszczególne strefy nie muszą funkcjonować niezależnie, mogą tworzyć spójne środowisko, w którym uczniowie realizują kolejne etapy tego samego projektu.
Wyobraźmy sobie na przykład zajęcia poświęcone zrównoważonemu gospodarowaniu wodą. W strefie eksperymentów uczniowie badają jej właściwości, następnie w strefie projektowej opracowują model systemu oszczędzania wody. Przy wspólnym stole analizują wyniki i przygotowują prezentację, a w strefie czytania korzystają z materiałów źródłowych.
W ten sposób jedna przestrzeń umożliwia realizację wielu aktywności, a uczniowie zdobywają wiedzę w działaniu.
Aby takie rozwiązanie sprawdziło się w codziennej pracy, warto pamiętać o kilku zasadach:
- Postaw na mobilność. Stoły na kółkach, mobilne szafki i lekkie wyposażenie umożliwiają zmianę układu sali zależnie od potrzeb.
- Zadbaj o łatwy dostęp do pomocy. Przejrzyste systemy przechowywania pozwalają uczniom samodzielnie przygotowywać materiały i porządkować stanowiska.
- Oddziel aktywności głośne od spokojnych. Strefy wymagające skupienia najlepiej lokalizować z dala od stanowisk konstrukcyjnych i miejsc intensywnej pracy zespołowej.
- Uwzględnij bezpieczeństwo. Stanowiska techniczne i eksperymentalne powinny być dostosowane do wieku uczniów, rodzaju wykonywanych doświadczeń i obowiązujących zasad bezpieczeństwa.
- Pozostaw miejsce na zmiany. Sala powinna móc rozwijać się wraz z potrzebami uczniów, nauczycieli i realizowanymi projektami.
Czy klasę przyszłości można stworzyć w istniejącej już sali?
Zdecydowanie tak. Wprowadzenie nowego sposobu organizacji przestrzeni nie zawsze wymaga generalnego remontu czy wymiany całego wyposażenia.
W wielu przypadkach wystarczy zmienić ustawienie mebli, wydzielić miejsce do pracy zespołowej, wyposażyć salę w mobilne pomoce dydaktyczne lub stworzyć niewielki kącik do czytania i koncentracji. Warto rozpocząć od analizy potrzeb. Jakie metody pracy nauczyciele wykorzystują najczęściej? Czy uczniowie mają wystarczająco dużo miejsca do wspólnych działań? Gdzie mogą przeprowadzać doświadczenia? Czy w sali znajduje się przestrzeń do pracy indywidualnej? Odpowiedzi na te pytania pomogą zaplanować funkcjonalną aranżację i ustalić, które elementy wyposażenia są rzeczywiście potrzebne. Nie wszystkie strefy muszą powstać jednocześnie. Przestrzeń można rozwijać etapami, zaczynając od rozwiązań, które najbardziej ułatwią codzienną pracę i zwiększą możliwości prowadzenia aktywnych zajęć.
Jak stworzyć klasę przyszłości, która wspiera różne sposoby uczenia się i odpowiada na założenia Reformy 26?
Reforma 26 stanowi okazję do przemyślenia nie tylko tego, czego uczymy, ale także tego, w jakich warunkach uczniowie zdobywają wiedzę. Nowoczesna sala szkolna nie musi być wypełniona technologią. Jej największą wartością ma być funkcjonalność. Możliwość eksperymentowania, współpracy, samodzielnego działania i odpoczynku w przestrzeni dopasowanej do potrzeb dzieci i młodzieży.
Klasa przyszłości to także nie jeden określony układ mebli, lecz przestrzeń, która daje wiele możliwości uczenia się. Odpowiednio zaprojektowane strefy pozwalają wykorzystać potencjał zarówno edukacji STEAM-owej oraz realizację kierunków wyznaczonych przez Reformę 26.
Szukasz inspiracji do stworzenia takiej przestrzeni w swojej szkole? Poznaj rozwiązania STEAM oraz propozycje wyposażenia i aranżacji pracowni na stronie STEAM Edukacja oraz w sklepie Moje Bambino.
Pytania i odpowiedzi
Jak urządzić klasę przyszłości zgodnie z założeniami Reformy 26?
Aby stworzyć klasę przyszłości, warto podzielić salę lekcyjną na funkcjonalne strefy umożliwiające eksperymentowanie, pracę projektową, współpracę i samodzielną naukę. Klasa przyszłości związana z mobilnymi meblami, pomocami dydaktycznymi STEAM i elastyczną organizacją przestrzeni wspiera naukę przez działanie oraz rozwijanie kompetencji przekrojowych, zgodnie z kierunkami Reformy 26 Kompas Jutra.
Czy Reforma 26 wymaga podziału klasy na strefy edukacyjne?
Nie. Reforma 26 nie wprowadza obowiązku podziału sali lekcyjnej na strefy. Jest to jednak praktyczne rozwiązanie wspierające realizację założeń nowej podstawy programowej, takich jak nauka przez doświadczenie, praca zespołowa, samodzielność i rozwijanie kompetencji społecznych.
Jakie strefy warto wydzielić w nowoczesnej sali lekcyjnej?
W klasie przyszłości warto zaplanować cztery podstawowe strefy: działań projektowych, eksperymentowania, pracy zespołowej oraz wyciszenia, relaksu i czytania. Każda z nich wspiera inne formy aktywności uczniów, a ich połączenie pozwala tworzyć elastyczną przestrzeń edukacyjną dostosowaną do różnych metod nauczania.
Jakie wyposażenie wybrać do klasy przyszłości?
Wyposażenie klasy przyszłości powinno umożliwiać uczniom samodzielne działanie, eksperymentowanie i współpracę. Warto uwzględnić mobilne stoły, regały, zestawy konstrukcyjne, pomoce dydaktyczne STEAM, sprzęt do doświadczeń przyrodniczych oraz elementy wyposażenia strefy wyciszenia. Dobór produktów powinien wynikać z wieku uczniów, realizowanych zajęć i potrzeb konkretnej szkoły.
Czy można stworzyć klasę przyszłości bez generalnego remontu?
Tak. Klasa przyszłości nie wymaga kosztownego remontu ani całkowitej wymiany mebli. Często wystarczy zmiana ustawienia stolików, zastosowanie mobilnego wyposażenia, wydzielenie miejsca do eksperymentowania i pracy zespołowej oraz stworzenie niewielkiej strefy wyciszenia. Modernizację sali można przeprowadzać etapami.
Jak edukacja STEAM wspiera realizację założeń Reformy 26?
Edukacja STEAM łączy nauki przyrodnicze, technologię, inżynierię, sztukę i matematykę poprzez realizację praktycznych, interdyscyplinarnych zadań. Uczniowie projektują, konstruują, eksperymentują i wspólnie rozwiązują problemy. Takie podejście wspiera rozwijanie kompetencji przekrojowych oraz uczenie się przez doświadczenie, na które kładzie nacisk Reforma 26.
